'Oud Rechts'

 

03-08-2009 - Karl van den Broeck - knack

Volgens Open VLD moeten de miljardentekorten op de begroting uitsluitend met besparingen gedempt worden. Hoe oud kan rechts zijn?

De federale regering staat voor de lastigste begrotingsopmaak sinds de donkere jaren dertig. De staatskas staat 20 miljard euro in het rood en die van de sociale zekerheid 5,3 miljard. Dat zijn 1000 miljard oude Belgische franken, of zo'n zeven keer het Globaal Plan van Dehaene I in 1993.

Er zijn geen duizend manieren om tekorten weg te werken: minder uitgeven of vers geld vinden. Voor minister van Begroting Guy Vanhengel (Open VLD) is het duidelijk. Hij kondigt een 'absoluut soberheidsbeleid' aan. Geen belastingverhogingen, alleen maar besparingen.

Vaak wordt de linkerzijde verweten dat ze geen moderne ideeŽn lanceert. Rechts schiet dan op 'oud links' dat enkel heil ziet in lastenverhogingen. Maar hoe oud kan rechts zijn wanneer het de publieke opinie voor durft te houden dat er 25 miljard euro kan worden bespaard zonder te raken aan de fundamenten van de overheid en van de sociale zekerheid? Steeds meer (neo-)liberale economen geven nu zelfs toe dat de sociale zekerheid in Europa een efficiŽnte dam geweest is tegen de crisis. Dankzij het systeem dat ze vroeger zo vervloekten, bleef de koopkracht van de burgers nog op peil en konden bedrijven hun werknemers op een goedkope manier parkeren in de tijdelijke werkloosheid of het tijdskrediet.

Gelukkig heeft 'nieuw' rechts tegenwoordig minder taboes. Neem nu Nicolas Sarkozy, de allesbehalve linkse president van Frankrijk. Hij kondigde het plan aan om vanaf 2012 een (bescheiden) CO2-heffing in te voeren. Die moet niet zozeer het gat in de begroting dichten (de opbrengst is louter symbolisch), maar wel 'een geleidelijk begin maken met een verandering van onze leefwijze'. De winst is vooral maatschappelijk en ecologisch, en pas onrechtstreeks financieel. Of Barack Obama, die de hogere inkomens wil doen betalen voor een efficiŽnte, universele (en goedkopere) gezondheidszorg.

Nog zo'n visionaire denker die niet kan worden verdacht van communistische sympathieŽn is Danny Pieters. Deze medeoprichter van de N-VA pikte in zijn standaardwerk Onze Sociale Zekerheid het idee van de Algemene Sociale Bijdrage (ASB) op. Dat voorstel komt - horresco referens - van de vakbeweging. Om een deel van de sociale zekerheid te financieren stellen ABVV en ACW (gesteund door de PS en de groenen, maar niet door de SP.A) voor om een heffing in te voeren op alle inkomsten (lonen, zelfstandigen, huurinkomsten, hoge uitkeringen, vermogens en ondernemingswinsten). Minister van FinanciŽn Didier Reynders (MR) rangschikt het idee - zeer 'oud rechts' - in de categorie 'lastenverhogingen'. Het is maar hoe je het bekijkt. Loontrekkenden betalen al sinds de besparingen van de regeringen-Dehaene een Bijzondere Bijdrage Sociale Zekerheid. Voor andere inkomens werd die afgeschaft. De ASB komt in feite neer op een 'jobkorting' (!) voor hardwerkende Belgen. Een koppel met een bruto inkomen van 2000 euro per maand betaalt nu 543 euro op jaarbasis en zou dan slechts 82 euro hoeven naar te tellen. Pas vanaf een individueel brutoloon van 5000 euro zouden loontrekkenden meer moeten betalen dan nu het geval is. Bovendien maakt de ASB de sociale zekerheid minder afhankelijk van heffingen op arbeid. En dat is dan weer goed voor de werkgelegenheid.

Volgens Pieters is een ASB niet links of rechts, maar eerlijk. Hij noemt ze zelfs 'een evidentie'. Een mens zou het stilaan jammer beginnen te vinden dat de N-VA niet in de federale regering zit.
 

 

 

From: Marcel Gielis [mailto:marcel.gielis@telenet.be]
Sent: donderdag 6 augustus 2009 3:04
To: Karl van den Broeck
Subject: artikel Oud Rechts

 
 
Beste Karl,
 
zojuist heb ik je artikel gelezen over de liberale visie op de sociale zekerheid en het recente boek van Danny Pieters (het staat ook op de website van Mathias Storme, zag ik vanmorgen: http://www.politiek.net/iskander/30440 ). Dat de liberalen er van langs krijgen in jouw artikel doet mij deugd. En het boek van Pieters 'Onze sociale zekerheid: anders en beter' is goed: het is zeker het beste voorstel dat er op dit ogenblik is voor een hervorming van de sociale zekerheid.
 
Maar er is met dat boek m.i. toch iets heel merkwaardig aan de hand. Pieters, die ooit in Tilburg een inaugurale rede gehouden heeft '…ťn voor twaalf' over de noodzaak van een voortgaande eenmaking van het sociale-zekerheidsstelsel van de EU-lidstaten, zegt in zijn recent boek eigenlijk  weinig of niets over de hervorming van de Belgische sociale zekerheid, die nu reeds door Europa wordt opgelegd. Een dergelijke - zeer ingrijpende! - hervorming is in Nederland doorgevoerd in 1985; die was nodig om de EEG-richtlijn van 1978 over de gelijke behandeling van mannen en vrouwen voor de sociale zekerheid uit te voeren. De lidstaten hadden daarvoor zeven jaar de tijd. Nederland heeft de richtlijn dus netjes op tijd uitgevoerd; BelgiŽ daarentegen heeft dat voor zover ik weet zelfs nu nog niet gedaan!
 
Ik kan wel vermoeden waarom Pieters in zijn boek daar niet al te veel over zegt: wanneer men moet streven naar ťťn sociaal zekerheidsstelsel voor Europa (als pendant voor de eengemaakte markt moet er meer eenheid zijn in de sociale bescherming van de werknemers die meer mobiel geworden zijn en migreren van de ene staat naar de andere), heeft het geen enkele zin om in BelgiŽ takken van de sociale zekerheid, die vallen onder EEG-verordening 1408 (o.a. kinderbijslagen!), te splitsen en aan de deelstaten toe te wijzen. Dus, wanneer Pieters nu zijn stellingen uit ca. 1988 zou herhalen, verwerpt hij de stokpaardjes van zijn eigen NVA. Toch zinspeelt hij af en toe op de gevolgen van de Europese regelgeving voor de Belgische sociale zekerheid.
 
Danny Pieters doet bv. in zijn recent boek, p. 106, een opmerkelijke uitspraak over zijn voorstel ter hervorming van het pensioenstelsel: "Het elimineert de huidige illegitieme [!!!] bevoordeling van de ex-partners" [= uit de echt gescheidenen en niet meer wettelijk samenwonenden]. Wanneer iets illegitiem is, dan mag dat niet bestaan. Toch bestaat die illegitieme regeling in BelgiŽ al decennia en daar kraait geen haan naar!
 
Dat BelgiŽ - zoals Pieters hier min of meer impliciet toegeeft - op een flagrante manier het huwelijk discrimineert in de pensioenwet, heb ik zelf gezien bij mijn ouders. Mijn moeder, die vanaf haar huwelijk huisvrouw was, is vroeger op pensioen gegaan dan mijn vader. Zij trok toen een klein pensioen uit hoofde van haar eigen werk van voor zij trouwde. Toen mijn vader op pensioen ging, moest zij daarvan afstand doen om een gezinspensioen en eventueel ook een overlevingspensioen te krijgen uit hoofde van het werk van haar echtgenoot. Doch wanneer zij juist voor haar pensioen gescheiden zou zijn, had zij een pensioen getrokken uit hoofde van het werk van haar ex-echtgenoot voor de duur van het huwelijk en haar eigen pensioen voor de periode dat zij gewerkt heeft, mogen behouden. En wat misschien nog belangrijker is: de twee pensioenen van de ex-echtgenoten samen bedragen heel wat meer dan het gezinspensioen.
 
Dat er in BelgiŽ discriminatie is van het huwelijk blijkt m.i. ook uit dat zogezegd schandaal in het OCMW van Schaarbeek dat in de lente van dit jaar aangeklaagd werd door een vrederechter: mensen zouden - fictief - feitelijk gescheiden zijn om een hoger inkomen te krijgen. Volgens mij is dit helemaal niet het schandaal, maar het schandaal bestaat er wel in dat de wetten in BelgiŽ zodanig zijn dat ze mensen ertoe aanzetten om te scheiden (hoewel het hier om bijstand gaat en niet om strikte sociale zekerheid, maar die bijstand verloopt volgens dezelfde regels). Die vrederechter had zijn kritiek dus niet moeten richten op de armen die beroep doen op het OCMW of op dat OCMW zelf, maar op de Belgische staat en de politici die niet in staat zijn om goede wetten te maken!
 
Karl, je zal je waarschijnlijk afvragen waarom jouw artikel mij ertoe brengt zo uitvoerig in te gaan op deze kwestie van Europa en de Belgische sociale zekerheid, en van discriminatie van het huwelijk die volgt uit het niet toepassen door BelgiŽ van de Europese regels terzake (overigens zal het je misschien al verbazen dat ik zo'n boek zoals dat van Pieters lees). Die kwestie van Europese sociale zekerheid, vooral in relatie tot huwelijk en gezin, gaat mij zeer ter harte sinds ik erop gestoten ben als 'grensarbeider'. Ik heb mij daarover reeds in het openbaar uitgesproken tgv. mijn ambtsjubileum:
http://www.leerhuislelie.be/Actualiteit1.htm (zie de link naar toelichtingen onderaan, waarin dan weer verwezen wordt naar autobiografische documenten: http://users.telenet.be/denise.dinjart/Theologie/speech.htm en http://users.telenet.be/denise.dinjart/Theologie/vitrine.htm ). Ik zei toen het volgende:
"[4į Rond 1990] Mede door de kinderen, maar ook door mijn werk hier aan de faculteit gebeurde er rond 1990 iets wat toch weer een wending gaf aan mijn denken en mijn lectuur. Dit is dan de vierde en laatste decenniumwisseling die ik hier wil bespreken. Ter gelegenheid van de geboorte van ons jongste kind eiste de Belgische staat van mijn vrouw een klein miljoen franks of meer dan 50000 gulden terug. Men vond namelijk dat mijn vrouw de rechten die zij [als werkloze die, omdat zij wegens kinderlast in de onmogelijkheid was om te gaan werken, tijdelijk afstand had gedaan van de uitkering] ontegensprekelijk had op de sociale zekerheid in BelgiŽ, sinds 1985 had moeten laten vallen omwille van de rechten die ik hier in Nederland had, maar die slechts iets meer dan de helft van dat geld zouden opleveren. Wij vonden dat een flagrante discriminatie van de vrouw, maar tot onze grote verbazing was dat niet voor iedereen evident en hebben we een proces van meer dan vier jaar moeten voeren om aan te tonen dat het inderdaad zo was. Omdat we ook van de vakbond geen rechtsbijstand kregen, heb ik in dat proces zelf moeten pleiten, maar gelukkig dus met succes. Ik moet wel bekennen dat ik in de eerste helft van 1990 meer tijd heb doorgebracht met de jurisprudentie van het Europees Hof van Luxemburg dan bijvoorbeeld met de patrologie van Migne. Een handboek van Europees sociale zekerheidsrecht, dat ik toen ook veel gebruikt heb, staat daar in de vitrine, niet zozeer omdat dat boek op zich op mij invloed zou uitgeoefend hebben, maar wel omdat de gebeurtenissen waarmee mijn lectuur ervan samenhangt, mij danig aan het denken hebben gezet."
 
De moeilijkheden waarop ik hier doelde waren veroorzaakt door het niet uitvoeren door BelgiŽ van die fameuze EEG-richtlijn van 1978 over de gelijke behandeling van mannen en vrouwen voor de sociale zekerheid. En dat handboek van Europees sociale zekerheidsrecht, waarover ik het hier had, was geschreven door Danny Pieters, met wie ik toen over dat proces ook wel contact heb gehad. En in onze zaak ivm. het kindergeld in 1989-90 bleek ook heel duidelijk dat BelgiŽ op een grove manier het huwelijk discrimineert. De bevoegde diensten in BelgiŽ interpreteerden toen t.a.v. Belgische grensarbeiders in Nederland en hun echtgenoten (in de overgrote meerderheid: echtgenotes) de wet - op een bijzonder perfide manier! - zo dat regels die bedoeld waren om die grensarbeiders aan hun rechten te helpen in het land waar zij werkten (Nederland dus), verdraaid werden tot regels om van die echtgenotes het kindergeld af te pakken in het woonland (BelgiŽ dus). Toen een RVA-ambtenaar de wet en de regelgeving dienaangaande - zoals die toen verkeerd (!!!) werd toegepast! - voor mijn vrouw en mij uitlegde en tot de conclusie kwam, dat mijn vrouw onmiddellijk recht zou hebben op een maandelijks inkomen van 75.000 ŗ 80.000 frank (werkloosheidsuitkering voor een gezinshoofd + kindergeld voor 7 kinderen) als zij weduwe zou worden of ... zou scheiden! Eerlijkheidshalve moet ik zeggen dat die ambtenaar te fatsoenlijk was om die laatste twee woorden uit te spreken en verbouwereerd stopte toen hij zag wat de consequenties waren van de in BelgiŽ geldende interpretatie van de EEG-verordeningen, zodat ik zelf die gevolgtrekking heb uitgesproken, om de anomalie van die interpretatie duidelijk te maken.
 
Minister Busquin heb ik na een half jaar brieven schrijven en telefoneren kunnen overtuigen dat die Belgisch interpretatie fout was en hij heeft toen met een omzendbrief vanaf 1 april 1990 de wet anders laten toepassen. Maar eigenlijk had hij op het moment dat hij zijn fout inzag, het kindergeld dat sinds 1985 afgepakt was van al die vrouwen van honderden, misschien zelfs duizenden grensarbeiders in Nederland, moeten uitbetalen, maar zoals een kabinetsmedewerker brutaalweg zei: ons gezin, of strikt juridisch gezien: mijn vrouw zou het kindergeld krijgen omdat we ons proces zeker zouden winnen, maar zij (de minister en zijn kabinet) hadden geen zin om dat achterstallige kindergeld ook te geven aan al die anderen die toch van toeten of blazen wisten. Toen na een proces van vier jaar ons gelijk erkend werd en mijn vrouw het achterstallige kindergeld (van de periode 1985-1989) eindelijk getrokken had, ben ik met de uitspraak van de rechtbank naar de vakbond getrokken, om die erop te wijzen dat al die grensarbeidersgezinnen bij wie het Belgische kindergeld vanaf 1985 tot 1990 afgepakt was, daar toch wel recht op bleken te hebben, en dat dus de vakbond actie zou moeten ondernemen om dat vooralsnog te laten uitbetalen. Doch alras bleek dat die vakbond daar helemaal geen zin in had omdat hij dan zou moeten toegeven hoezeer de vakbond in die periode gefaald had, omdat hij er zelf ook niet achtergekomen was dat de Europese regels in BelgiŽ totaal fout werden toegepast en zelfs op een perfide manier verdraaid.
 
Gezien dit alles denk ik dan toch als ik zo'n boek zoals dat van Pieters lees: voor men begint aan een grootscheepse hervorming van de sociale zekerheid, moet men eerst wegwerken wat illegitiem is en dat vergt dus een hervorming zoals Nederland doorgevoerd heeft in 1985. Als grensarbeider word ik constant geconfronteerd met die slechte toepassing van de Europese regels in BelgiŽ (bv. ivm. ziektekostenverzekering [valt weliswaar niet onder EEG-verordening 1408, maar er zitten toch Europese aspecten aan], studiefinanciering van de kinderen, en binnenkort - 4 jaar! - pensioen; ik spreek nu niet over de miserie met de Belgische belastingen, want we hebben het over de sociale zekerheid). Als men geen grensarbeider is, valt dat misschien niet zo, maar de discriminatie waar ik het over had, is desalniettemin heel reŽel en ik denk dat die zsm. uit de wereld moet geholpen worden. Dat kan het beste door eveneens zsm. de Belgische wetgeving aan te passen aan de Europese regels (vooral de richtlijnen).
 
Ik zou over die Europese sociale zekerheidsregelgeving nog heel wat kunnen zeggen - bv. wat te denken van de individualisering die ogenschijnlijk indruist tegen de sociale leer van de Kerk, die ik als katholiek en lid van C'axent hoog in het vaandel draag; ik denk echter dat praktisch alles gewonnen is door de regel dat maatregelen ten voordele van de vrouw omwille van moederschap niet beschouwd mogen worden als discriminatie!), maar deze mail is nu al veel te lang.
 
Ik wou reageren op je artikel, met het doel er eventueel een lezersbrief voor Knack uit te distilleren, maar ik zie dat ik mij weer veel te ver heb laten meeslepen. Ik zal mijn reactie op jousw artikel dus maar op een website publiceren.
 
Met hartelijke groeten,
Marcel Gielis